Verdieping: de wetenschap achter paardencoaching
waarom dit werkt is geen kwestie van geloof
Als voormalig onderzoeker vind ik het niet genoeg om te zeggen dat paardencoaching werkt. Ik wil weten waarom. En ik wil dat jij dat ook kunt nagaan.
Op deze pagina vind je wetenschappelijk onderzoek naar paardencoaching, documentaires die laten zien hoe het er in de praktijk uitziet, en de theoretische basis waar ik mijn werk op bouw: polyvagaaltheorie, interoceptie en co-regulatie.
Ik volg jaarlijks trainingen bij het NICABM en houd de literatuur bij. Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt.
documentaires
Om te beginnen een korte lezing van de Universiteit van Nederland, waarin Theo Verheggen vanuit wetenschappelijk oogpunt uitlegt wat er wel en niet klopt aan dieren als ‘genezers’.
Hieronder staan twee uitstekende documentaires over paardengestuurde coaching.
De eerste is ‘Stiller Kamerad’ uit 2019. Een Duitse documentaire waarin drie veteranen met PTSS worden gevolgd tijdens hun werk met paarden. Alle drie worstelen ze met trauma’s uit hun militaire diensttijd en lijden daar enorm onder.
De tweede is een korte Nederlandse documentaire uit 2024, getiteld ‘Spiegel’.
Deze intieme documentaire gaat over paardengestuurde coaching bij jongeren met uiteenlopende problemen. Het is een bescheiden verslag van wat paarden kunnen bereiken.
Gabor Maté is arts en auteur, bekend van zijn werk over verslaving, trauma en de verbinding tussen lichaam en ziekte. The Wisdom of Trauma is een documentaire gebaseerd op zijn boek The Myth of Normal. Maté beschrijft trauma niet als een gebeurtenis die je is overkomen, maar als wat er in je binnenste is gebeurd als gevolg van die gebeurtenis. De wond die achterblijft in het zenuwstelsel, niet het litteken op de huid. Zijn centrale these: achter vrijwel elk chronisch lijden – verslaving, depressie, auto-immuunziekten – schuilt een onverwerkte traumageschiedenis. Niet als oorzaak in simplistische zin, maar als de grond waarop het lichaam heeft geleerd te overleven op manieren die ooit beschermden maar nu belemmeren. Voor de paard-geassisteerde praktijk is Maté’s werk relevant omdat hij het lichaam serieus neemt als drager van geheugen en betekenis. En dit is precies de laag waar het paard op reageert.
kansen voor e-integratie op de werkvloer
Het UWV maakt regelmatig gebruik van paardengestuurde coaching voor re-integratie. In deze video zie je Daniëlle (WIA). Zij volgt al maanden paardentherapie.
Het paard Amber helpt haar om te gaan met de spanningen die ze ervaart als gevolg van haar complexe PTSS. Het contact met Amber is erg belangrijk voor haar re-integratie.
Als je onder de Ziektewet, WIA of Wajong valt en deze vorm van re-integratie je aanspreekt, laat dit dan weten aan je behandelaar. Voor meer informatie kan hij of zij contact opnemen met Valerie Elsing – VEVE coaching.
liever lezen?
bibliografie
Polyvagaaltheorie, trauma & het lichaam
Porges, S.W. (2011). The Polyvagal Theory. W.W. Norton.
Grossman, P. et al. (2026). Why The Polyvagal Theory Is Untenable. Clinical Neuropsychiatry, 23(1), 100-112. PMC12937499
Porges, S.W. (2026). A Scholarly Response To Grossman Et Al.’s Evaluation Of Polyvagal Theory. Clinical Neuropsychiatry, 23(1). PubMed
Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking.
Maté, G. (2003). When the Body Says No. Knopf Canada.
Maté, G. (2022). The Myth of Normal. Avery.
Levine, P.A. (1997). Waking the Tiger. North Atlantic Books.
Gendlin, E.T. (1978). Focusing. Everest House.
Kuhfuß, M., Maldei, T., Hetmanek, A. & Baumann, N. (2021). Somatic experiencing — effectiveness and key factors of a body-oriented trauma therapy: a scoping literature review. European Journal of Psychotraumatology, 12(1). DOI: 10.1080/20008198.2021.1929023
Kearney, B.E. & Lanius, R. (2022). The brain-body disconnect: A somatic sensory basis for trauma-related disorders. Frontiers in Neuroscience, 16. DOI: 10.3389/fnins.2022.1015749
Payne, P., Levine, P.A. & Crane-Godreau, M.A. (2015). Somatic experiencing: using interoception and proprioception as core elements of trauma therapy. Frontiers in Psychology, 6. DOI: 10.3389/fpsyg.2015.00093
Neurodivergentie & interoceptie
Price, D. (2022). Unmasking Autism. Harmony.
Aron, E.N. (1996). The Highly Sensitive Person. Broadway Books.
Mahler, K. Interoception: The Eighth Sensory System. AAPC Publishing.
Stilte, aanwezigheid & het epistemologische contract
Kavedžija, I. (2025). Silence as Presence: Affective Spaces of Silence and Care. Medicine Anthropology Theory, 12(2). DOI/link
Morgan, L., Nadar, S. & Keygnaert, I. (2025). ‘Stay with the body’: facilitating integrative silence in community centred integrative trauma informed care. European Journal of Psychotraumatology, 16(1). PMC12175188
Knol, A.S.L., Desmet, M., Huiskes, M., Vanheule, S. & Koole, T. (2020). How Speakers Orient to the Notable Absence of Talk: A Conversation Analytic Perspective on Silence in Psychodynamic Therapy. Frontiers in Psychology, 11. DOI: 10.3389/fpsyg.2020.584927
Lepak, M.M. (2022). Utilization of Presence Awareness in Trauma Therapy. Trauma Care, 2(4). DOI: 10.3390/traumacare2040049
Bioy, A., Santarpia, A. & Malet, P. (2022). Clinical Perspectives on the Notion of Presence. Frontiers in Psychology, 13. DOI: 10.3389/fpsyg.2022.783417
Pfeifer, E. & Wittmann, M. (2020). Waiting, Thinking, and Feeling: Variations in the Perception of Time During Silence. Frontiers in Psychology, 11. DOI: 10.3389/fpsyg.2020.00602
Co-regulatie, gehechtheid & equine assisted
Feldman, B., Tupikina, L. & Santolini, M. (2024). From Self to Group to Community: Integrating Developmental and Multilevel Approaches in Somatic Therapy. Group, 48(4). DOI: 10.1353/grp.2024.a962318
meer weten?
Ben je coach en wil je leren hoe je deze wetenschap toepast in de bak? Bekijk het Train-the-Trainer programma, OF ben je geïnteresseerd in paardencoaching voor jezelf?
Plan een kennismaking in via mijn digitale agenda.
